|
شهرستان دالاهو
- موقعیت جغرافیایی :
شهرستان دالاهو با مساحت 1930 کیلو متر مربع، در قسمت غربی استان کرمانشاه بین 9ََ°34تا ΄46 °34 عرض شمالی و΄53 ° 45 تا ΄35 °46 طول شرقی از نصف النهار گرینویچ واقع شده است، که از شمال به جوانرود وثلاث باباجانی ، از غرب به سر پل ذهاب ، از جنوب غربی به گیلان غرب ، از شرق و جنوب شرقی به اسلام آباد غرب وازشمال شرق به کرمانشاه محدود می شود.
2- وضعیت آب و هوا :
شهرستان دالاهو با مساحت 1930 کیلو متر مربع، در قسمت غربی استان کرمانشاه بین 9ََ°34تا ΄46 °34 عرض شمالی و΄53 ° 45 تا ΄35 °46 طول شرقی از نصف النهار گرینویچ واقع شده است، که از شمال به جوانرود وثلاث باباجانی ، از غرب به سر پل ذهاب ، از جنوب غربی به گیلان غرب ، از شرق و جنوب شرقی به اسلام آباد غرب وازشمال شرق به کرمانشاه محدود می شود.
3- پیشینه تاریخی :
در خصوص قدمت و دیرینگی تمدن و تاریخ دقیق حیات انسانی در این ناحیه اطلاعات صریح و مستندی دردست نیست، شاید بتوان گفت؛ آثار باستانی به جای مانده بیانگر قدمت آن به دوران ایران باستان ( دوره ساسانی ) و قبل ازظهور اسلام بر می گردد. بر اساس نوشته ها و یادداشت های تاریخ نویسان ؛ کرند(کارینا) چنین توصیف شده است:
«...در مرج القلعه شهر زیبایی وجود دارد که هوای آن بسیار سرد وآبهای سردی نیز در آن جاریست. ...که باید همان کرند باشد ... کرند در میان کوهی بلند واقع است و آب و هوایش دلپسند و نافع ، بام خانه هر یک صحن خانه دیگری است؛ واز دور با شکوه واز هر عیب و نقصی ، عاری و بریست ، از یک طرف کوه واز طرف دیگر باغات بسیار... دارای باروئی مهم و حول و حوش آن روستاهای پرجمعیت و خوب ... میوهجات مرغوب، انگورش مشهور آفاق و هندوانهاش در شیرینی طاق. اهالیش با قوت و تنومندند و قوی هیکل و بلندقامت و توانائی هر یک به قدر ده مرد است .
یعقوبی حکایت میکند: که در مراتع آن خلفای عباسی ایلخی اسبان خود را نگه میداشتند. .... و در دوره افشاریه مرکز تدارکات سپاه نادری بوده است.. .»
در سفرنامه ناصرالدین شاه به نقل از اوژان اوبن چنین آمده است : «کرند قصبه بزرگی است با ششصد خانوار کرندی وحدود بیست خانوار یهودی.... اهالی آن بیشتر از طایفه گوران کرندی، باباجانی و دهستانهای بیونیج و بان زرده میباشند.... رباط بسیار بزرگی که شاه سلیمان صفوی به اهتمام شیخ علیخان زنگنه ساخته، لیکن گردش روزگار از کارش انداخته، آسیابشان پانزده مجراست و آبشان بیحد و مرز، شش دستگاه چخماق سازی دارند و شب و روز در کارند..... چشمهای در یک فرسنگی آنجاست که مشهور به سرچشمه و زیباست همه کس از کیفیت آن چشمه در حیرت است و چشم و دل مسافر مجاور از استحضارش بیبصیرت ...»
در کرند ؛ محلات شوا، زرده و در بند همچنان بافت قدیمی و سنتی خود را حفظ کرده است.
اهالی این منطقه بیشتر از طوایف گوران کرندی، باباجانی و دهستان های بیونیج و بان زرده و از نژاد کرد بوده و با گویش کردی گورانی که ترکیبی از لهجه های کردی اورامانی،کرمانج ، لکی و کردی کرمانشاهی است ، تکلم می کنند.کتب کلامیِ شان نیز به سبک کردی گورانی نگاشته شده است. از نظر اعتقادی اکثریت مردمان این دیار ( 83%)پیرو مسلک اهل حق و اقليتي از آنان اهل تسنن (13%) و تشيع (4%) هستند.
شهرستان از لحاظ صنایع دستی مانند: چاقو سازی ، فلز کاری وساخت ادوات موسیقی و ابزار کشاورزی ، گلیم ، گیوه موج (چادر شب) وسبد پیشینه ای دیرینه دارد بطوری که این صنایع با اندک تغییراتی به خارج از کشور صادر می شوند.
4- جاذبه های گردشگری و اماکن تاریخی :
آثار باستانی قبل از اسلام:
سرخه دیزه : در روستای سرخه دیزه بقایای قلعه عظیمی از روزگار ساسانیان برجاست که از قلوه سنگ و ملاط ساخته شده ودو نوع آجر با دو رنگ نخودی و قرمز در ساخت آن به کار برده شده است .
تاق گرا : ایوان سنگی مسقفی است که در دروازه کوهسار زاگرس و گردنه گِل سیاه در تنگه پاتاق موجود است، علت بنای آن را عده ای توقفگاه موکب شاهی و عده ای دیگر علامت سرمدی ایالت ماد از ایالت اشکانیان تصور کرده اند.
بانزرده : دهستان بانزرده علی الخصوص روستای بانزرده(دوازده کیلو متری شمال غربی منطقه ریجاب)، دارای آثار فراوانی از دوره ساسانیان است، از جمله مهمترین این آثار می توان به ؛ بان مَه زاران ، قلعه گَه ، گنبد کلایی ، قبر سلطان سی قلی مَه ، قلعه و برج خاموشی ، زندان دو ناب ، پل دروازه ، قلعه ویرانه ، بهشت و دوزخ ، بابا شیخ ، نقاط حجاری شده دره« هونان» ، نهرگبری ( جوگوری)، مسجد ریجاب ،گمری ملک، قلعه سراب کنار، قلعه تاش خیزی ، قبر شیخ بایزی بستان ، برج ریجاب ، قلعه بان زرده ، قلعه یزد گردی، نقاره خانه، آشیابا ، گچ گنید ، آشپز خانه ، دیوار دفاعی اشاره نمود،
آثارباستانی بعد از ظهور اسلام :
مقبره ابو دجانه : مقبره ابودجانه (دوجانبه) که برای اهل تسنن متبرک و محترم است، او یکی از یاران پیامبر(صل الله علیه و آله) بوده که در جنگهای اُحد، بدر و دیگر غزوات نبی اکرم(صلی الله علیه و آله) حضور داشته و در جنگ یمامه با مسیلمه کذاب به درجه شهادت رسید.
مسجد عبدالله بن عمر : این بنا علی الظاهر از بناهای قبل از اسلام بوده ، که پس از ظهور اسلام در ایران به مسجد تبدیل شده است ، اهالی منطقه بنای مسجد را به عبدالله بن عمر فرزند خلیفه دوم نسبت می دهند و به همین نام نیز معروف شده است.
مقبره بابا یادگار : یکی از بقاع متبرک اهل حق که در قریه بان زرده نزدیک قلعه معروف یزدگردی است، هویت حقیقی بابایادگار مانند دیگر مشایخ اهل حق معلوم نیست ولی از آنجا که غالب این مشایخ در اوایل حکومت صفویان زندگی می کرده اند ردپایی در تاریخ از آنان می توان سراغ گرفت.
5- تقسیمات سیاسی - اداری: شهرستان دالاهو از دو بخش ؛ مرکزی و گهواره تشکیل شده است. بخش مرکزی شامل ؛ شهر کرند غرب و سه دهستان ؛ حومه ، بانزرده و بیونیج با 68 روستا، مزرعه ومکان مصوب که در حال حاضر 44 روستای آن دارای سکنه می باشد.
بخش گهواره شامل ؛ شهر گهواره و دو دهستان قلخانی وگوران با 128 روستا ، مزرعه و مکان مصوب که در حال حاضر 107 روستای آن دارای سکنه می باشد.
ازمجموع 196 روستا ی شهرستان 148 روستای آن دارای سکنه می باشد. |
كوههاي سر به فلك كشيده با قلههاي پر برف، رودخانههاي خروشان و رقصان، جنگلهاي سرسبز و طبيعت بكر و با صفا با مردماني ساده و صميمي اولين جايي را كه در ذهن گردشگران كرمانشاه زنده ميكند منطقه دالاهو ، بهشت زميني اين ديار است.
شهرستان دالاهو با مساحت 1970 كيلومتر در غرب استان كرمانشاه واقع است.
اين شهرستان به مركزيت شهر كرند داراي دو بخش به نامهاي مركزي و گهواره است كه از پنج دهستان گوران ، قلخاني ، بان زرده ، ريجاب و بيوهنيج تشكيل شده و در مجموع داراي 156 روستاست.
مهمترين ارتفاعات منطقه كوهستاني دالاهو كوه نوا است كه آب و هواي معتدل و سرد كوهستاني را براي اين منطقه به ارمغان آورده است.
مهمترين رودخانههاي شهرستان دالاهو رودخانه كرند است و از ديگر رودخانه هاي آن ميتوان به زمكان، هورو و بريشاه اشاره كرد.
به جرات ميتوان گفت اين شهرستان ديدني بيشتر زيبايي توصيف ناپذيرش را مديون سرابها و رودخانههاي خروشان است كه از مهمترين آنها ميتوان سراب خروشان شالان يا همان ريجاب را نام برد.
سراب كرند غرب، رشمينه قورچي باشي ، سفرشاه ، قلعه زنجير و تختگاه جهانبخش هم از ديگر رودخانههاي اين منطقه است.
وجود طبيعت بكر و جلوههاي طبيعي منطقه ريجاب ازجمله جنگلها، كوهستانهاي مرتفع ، كوه دالاهو ، رودخانهها ، درهها و چشمهها اين منطقه را از ساير مناطق استان متمايز كرده است.
مردمان ساكن دالاهو از اقوام كرد هستند كه به زبان كردي و گويشهاي جافي ، كلهري و قلخاني تكلم ميكنند.
مردم ساده و صميمي اين منطقه همچنان لباسهاي محلي خود را ميپوشند كه صفا و صميميت آنها را در چشم مسافران دو چندان ميكند.
از پوشاك مردان ميتوان شيه و ، شلوار جافي ، كوله بال ، كلاو ، كلاش و از پوشاك زنان شيه و ، پاپوش ، جلسقه ، ماشته ، سرون ، سلته و زبون را نام برد.
تنبور مهمترين ساز منطقه دالاهو است كه قدمتي هزار ساله دارد.
اين شهرستان جاذبههاي بيشماري دارد كه از آن ميان ميتوان به روستاي ديدني شالان اشاره كرد كه همواره پذيراي گردشگران بسياري است.
اين روستا در 23 كيلومتري سرپل ذهاب و 140 كيلومتري كرمانشاه واقع است.
آب و هواي آن در فصول بهار و تابستان خنك و در پاييز و زمستان سرد و برف گير است.
رودخانه پرآب الوند در جنوب روستا جريان دارد.
روستاي شالان به سبب درختان بسيار بلند و پوشش سبز ، چشمهها ، سرچشمه رودهاي كوچك ، زيارتگاه عبدالله ابن عمر، جنگلهاي انبوه و گسترده، باغات گردو، انار و انجير كوهي از تفرجگاههاي زيبا و كم نظير استان است كه مورد توجه گردشگران بسياري است.
از ديگر روستاهاي اين منطقه ميتوان روستاي حرير را نام برد.
روستاي حرير به دليل برخورداري از موقعيت طبيعي و اقليمي مطلوب ، مناظر و جلوههاي طبيعي منحصر به فردي دارد، مراتع سبز و حاصلخيز روستا بويژه در بهار و تابستان و پاييز زيباييهاي شگفتانگيز و جلوههاي جذابي پديد مي- آورد.
يكي از چشماندازهاي بسيار زيباي روستا، مناظر اطراف سراب حرير ميباشد كه از درختان بلند، گياهان و گلهاي وحشي پوشيده شده است.
روستاي سرخه ديزه، نيز از ديگر جاذبههاي اين شهرستان است كه به سبب استقرار در كوهپايه و اقليم معتدل، طبيعت زيبا و استقرار عشاير و فصل كوچ داراي جذابيت بسيار است.
علاوه بر زيباييهاي بيشمار طبيعي در اين شهرستان جاذبههاي تاريخي نيز وجود دارد كه همواره مورد توجه گردشگران است، از جمله ميتوان به قلعه يزدگرد اشاره كرد.
مجموعه بناي يادماني قلعه يزدگرد در 18 كيلومتري سه راهي ريجاب به سر پل ذهاب قرار دارد.
اين مجموعه با وسعت حدود 40 كيلومتر مربع از سمت شمال غرب با پرتگاه تندي به جلگه ذهاب و از طرف شمال و شرق به صخرههاي پلكاني دالاهو منتهي ميشود.
بر اساس كاوشهاي باستان شناسي زمان ساخت اين مجموعه به دوره ساساني و يا اواخر دوره اشكاني بر ميگردد.
اين مجموعه شامل چند محوطه از جمله ديوار گچ، آشپزخانه، دروازه، جاي دار، تپه رش ، قلعه يزدگرد ، گچ گمبد ، قلعه داور، نقاره خانه و آسياب است.
از ديگر جاذبههاي اين شهرستان ميتوان مسجد عبدالله ابن عمر را نام برد.
مسجد عبدالله ابن عمر يكي از مساجد صدر اسلام است كه در روستاي شالان قرار دارد، شالوده اين بنا بر روي بنايي كه به قبل از اسلام تعلق داشته ساخته شده است.
مسجد به شكل مستطيل و به ابعاد 7.10 در 18 متر است، شبستان مسجد داراي هشت ستون در دو رديف موازي است.
محراب مسجد بر خلاف ساير مساجد اسلامي از ديوار جنوبي بيرون نيامده بلكه به وسيله گچ بري به ديوار مسجد اضافه شده است.
منبر پنج پلهاي مسجد پشت به محراب ساخته شده و مصالح آن سنگ و گچ است.
مناره مسجد در جنوب غربي پشت بام داراي 21 پله مثلثي شكل است در بالاي آن نيز گنبدي مخروطي قرار دارد.
از ديگر آثار تاريخي اين شهرستان مقبره ابودجانه است.
در نزديكي ريجاب قبرستاني از صدر اسلام با تعدادي آرامگاه به سبك چهار طاقيهاي دوره ساساني است.
در ميان قبور بناي عظيمي ديده ميشود كه در ميان اهالي محل به مقبره ابودجانه معروف است، ابودجانه از ياران با وفاي پيامبر (ص) در جنگ احد بوده است.
يكي ديگر از جاذبههاي اين شهرستان مقبره بابا يادگار در نزديكي قلعه يزدگرد است كه از زيارتگاههاي پيروان اهل حق به شمار ميرود.
اين بنا از نظر معماري به صورت فضاي مربعي شكل است بر روي آن گنبد مخروطي شكلي قرار گرفته و سطوح داخلي و خارجي بنا به وسيله ملات گچ اندود شده است.
از مهمترين صنايع دستي شهرستان دالاهو ميتوان به قالي بافي ، چاقوسازي ، فلز كاري ، ساخت ادوات موسيقي ، موج (چادر شب) گليم ، گيوه و سبد اشاره كرد كه در نهايت چيرهدستي توسط هنرمندان اين ديار تهيه ميشود.
مهمترين سوغات اين شهرستان به دليل وجود باغهاي پر بار انگور ، گردو است.
همچنين گردشگران ميتوانند از نخود و روغن حيواني مرغوب اين ديار تهيه و به عنوان سوغاتي با خود به همراه ببرند.
اكنون در آستانه بهار طبيعت و نوروز مسافران و گردشگران بسياري به سير و سياحت در منطقه دالاهو مشغولند تا دمي دور از هياهوي زندگي شهري، آرامش و آسايش را از لابهلاي زيباييهاي بيشمار و بكر اين بهشت زميني هديه بگيرند.
